Kalp kapağı ameliyatsız değiştirilebilir mi sorusunun cevabı, aort kapağı darlığında çoğu zaman evettir. TAVI (transkateter aort kapak implantasyonu) ile yeni kapak, göğüs açılmadan, çoğunlukla kasıktaki atardamardan ilerletilen ince bir kateterle yerleştirilir. Ancak TAVI her hasta için doğru seçenek değildir; karar yaş, kapağın yapısı, damar anatomisi ve eşlik eden hastalıklara göre kalp takımı tarafından verilir.
Hangi Kalp Kapağı Ameliyatsız Değiştirilebilir?
TAVI, daralmış aort kapağının içine katlanmış yeni bir biyolojik kapağın kateterle yerleştirilmesidir. Yeni kapak eski kapağı kenara iterek onun yerini alır; eski kapak çıkarılmaz. Ameliyatsız kapak tedavisinin en yaygın ve en çok çalışılmış örneği budur.
Cerrahi kapak değişiminde ise göğüs kemiği açılır, kalp kalp-akciğer makinesine bağlanarak durdurulur ve eski kapak çıkarılıp yenisi dikilir. Bu yöntemin en uzun takip verisi vardır ve gerektiğinde ömür boyu dayanan mekanik kapak seçeneği sunar. TAVI’de ise kalp çalışmaya devam ederken yeni kapak eski kapağın içine yerleştirilir ve vücuda yükü daha azdır. İki yöntem birbirinin rakibi değil, farklı hastalar için tamamlayıcı seçeneklerdir.
Diğer kapaklarda da kateterle yapılan tedaviler vardır, ama çoğu kapağı değiştirmez, onarır. Mitral kapak kaçağında klips tedavisi kapakçıkları birbirine tutturur. Daha önce takılmış bir kapağın kenarından kaçak varsa bu boşluk da kateterle kapatılabilir.
Aort Darlığı Ne Zaman Tedavi Gerektirir?
Ciddi aort darlığı belirti vermeye başladığında ilaçla düzelmez ve kapağın değiştirilmesi gerekir. Kapak daraldıkça kalp, kanı vücuda pompalamak için daha fazla zorlanır. Uzun süre sessiz kalabilen bu tablo, belirtiler başladıktan sonra hızla ilerleyebilir.
Aort darlığının en sık nedeni, ileri yaşta kapakçıklarda biriken kireçlenmedir. Doğuştan iki yapraklı kapağı olanlarda darlık daha erken yaşta gelişebilir; romatizmal kapak hastalığı ise bugün daha seyrek bir nedendir. Ciddi darlık belirti verdikten sonra tedavi edilmezse yaşam süresi belirgin biçimde kısalır; bu yüzden belirtiler başladığında hekime başvurmak büyük önem taşır.
- Eforla gelen nefes darlığı ve çabuk yorulma
- Göğüste ağrı ya da baskı hissi
- Eforla gelen baş dönmesi ya da bayılma
Tanı çoğu zaman muayenede duyulan bir kalp üfürümü ile başlar ve ekokardiyografi ile konur. EKO, darlığın derecesini ve kalp kasının durumunu gösterir.
TAVI Kimler İçin Uygun?
2025 ESC/EACTS kapak hastalıkları kılavuzu, TAVI için yaş eşiğini 75’ten 70’e indirdi. Üç yapraklı aort kapağı olan, 70 yaş ve üzerindeki ve kasık yolu uygun hastalarda TAVI artık en güçlü öneri sınıfında yer alıyor. Bu değişiklik, cerrahi riski düşük hastalarda yapılan büyük randomize çalışmaların sonuçlarına dayanıyor. 70 yaşın altında ise randomize çalışma verisi yetersiz olduğu için cerrahi kapak değişimi standart seçenek olmaya devam ediyor.
| Hasta profili | Genel yaklaşım |
|---|---|
| 70 yaş ve üzeri, uygun kasık yolu | TAVI çoğu zaman ilk seçenektir |
| 70 yaşın altında, cerrahi riski düşük | Cerrahi kapak değişimi standarttır |
| Cerrahi riski yüksek ya da ameliyata uygun değil | Yaştan bağımsız olarak TAVI değerlendirilir |
| İki yapraklı (biküspit) kapak | Seçilmiş, cerrahi riski yüksek hastalarda TAVI düşünülebilir |
Kılavuz yaşın tek ölçüt olmadığını da vurguluyor. Yaşam beklentisi, biyolojik kapağın ömrü ve ileride ikinci bir işlem gerekip gerekmeyeceği, “ömür boyu planlama” yaklaşımıyla birlikte değerlendirilir. Öte yandan çok ileri derecede kırılgan, yaşam beklentisi kısa ya da kapak değişiminden sonra yaşam kalitesinin düzelmesi beklenmeyen hastalarda TAVI de anlamlı bir fayda sağlamayabilir. Bu durumda en doğru yaklaşım, hastayla ve ailesiyle açıkça konuşularak belirlenir.
TAVI Kararı Nasıl Verilir? Kalp Takımı ve Koroner Darlık
Karar tek bir hekimin değil, girişimsel kardiyolog, kalp cerrahı ve görüntüleme uzmanından oluşan kalp takımının ortak kararıdır. Değerlendirmede EKO ile darlığın ciddiyeti, BT anjiyografi ile kapak ölçüsü ve kasık damarlarının yapısı, koroner anjiyografi ile kalp damarları incelenir. Hastanın kırılganlığı, diğer kapakları, böbrek fonksiyonu ve kendi beklentisi de bu tabloya eklenir; çünkü aynı darlık, iki farklı hastada farklı bir karar gerektirebilir.
En kritik sorulardan biri, TAVI hastasında görülen koroner darlığa ne yapılacağıdır. Prof. Dr. M. Vefik Yazıcıoğlu’nun vurguladığı gibi TAVI hastaları çoğunlukla ileri yaşta, kırılgan, kanama riski yüksek ve birden fazla hastalığı olan kişilerdir. Bu yüzden “darlık gördüm, açayım” yaklaşımı her zaman fayda anlamına gelmez.
EuroPCR 2026‘da sunulan ARTICA hasta düzeyi meta-analizi bu soruya ışık tuttu. Dört çalışmadan 1.050 hastanın verisinde, FFR ölçümüne göre yapılan stent tedavisi, yalnızca ilaç tedavisine göre kalp olaylarını azalttı. Yalnızca anjiyografideki görüntüye göre takılan stent ise belirgin fayda göstermedi.
Hocanın bu bulgudan çıkardığı mesaj nettir: TAVI öncesi stent kararı göz kararıyla değil, fonksiyonel değerlendirmeyle verilmelidir. Anjiyo darlığı gösterir, FFR ise o darlığın kan akımını gerçekten bozup bozmadığını söyler. Modern girişimsel kardiyolojide başarı her darlığı açmak değil, doğru darlığı doğru hastada doğru gerekçeyle tedavi etmektir.
TAVI Nasıl Yapılır, Sonrasında Ne Olur?
TAVI işlemi çoğunlukla kasıktaki atardamardan yapılır ve göğüs açılmaz. Katlanmış kapak, kateterle eski kapağın bulunduğu yere ilerletilir ve orada açılır. Kasık yolu uygun değilse başka damar yolları kullanılabilir. Çoğu hasta birkaç gün içinde taburcu olur ve günlük yaşamına cerrahiye göre daha hızlı döner.
Her girişim gibi TAVI’nin de riskleri vardır. Kalbin ileti sisteminin etkilenmesi nedeniyle kalıcı kalp pili ihtiyacı en sık karşılaşılan sorunlardandır. Kasık damarında kanama, inme ve yeni kapağın kenarından kaçak daha seyrek görülür. Bu riskler işlem öncesi kişiye özel konuşulur. İşlemden sonra çoğu hastada tek bir kan sulandırıcı ilaç yeterlidir; ritim bozukluğu gibi nedenlerle zaten pıhtı önleyici ilaç kullananlarda tedavi buna göre düzenlenir.
Sık Sorulan Sorular
TAVI açık kalp ameliyatı değildir; göğüs kemiği açılmaz ve kalp-akciğer makinesi kullanılmaz. Yeni kapak çoğunlukla kasıktaki atardamardan ilerletilen bir kateterle yerleştirilir. Birçok merkezde genel anestezi yerine sedasyonla yapılır. Bu nedenle iyileşme ve hastanede kalış süresi, cerrahi kapak değişimine göre genellikle daha kısadır.
Uzun süreli takip verileri yaklaşık 10 yıla ulaştı ve bu sürede TAVI kapaklarında bozulma oranları cerrahi biyolojik kapaklarla benzer bulundu. On yılın ötesindeki dayanıklılık henüz tam bilinmiyor. Bu yüzden özellikle daha genç hastalarda, ileride ikinci bir işlem gerekebileceği baştan planlanır.
Olabilir, ancak her hastada değil. 70 yaşın altında cerrahi kapak değişimi standart seçenektir, çünkü bu yaş grubunda TAVI ile uzun dönem karşılaştırmalı veri sınırlıdır. Cerrahi riski yüksek olan ya da ameliyata uygun bulunmayan daha genç hastalarda TAVI, kalp takımının değerlendirmesiyle seçenek olabilir.
Hayır. Hafif ve orta aort darlığı düzenli EKO kontrolleriyle izlenir. Tedavi genellikle darlık ciddileşip nefes darlığı, göğüs ağrısı ya da bayılma gibi belirtiler vermeye başladığında gerekir. Ciddi ama belirti vermeyen darlıkta karar, efor testi, kalp kasının durumu ve darlığın ilerleme hızına göre kişiye özel verilir.
Kasık yoluyla yapılan TAVI’de çoğu hasta birkaç gün içinde taburcu olur ve günlük işlerine kısa sürede döner. Kan sulandırıcı ilaçların süresini ve kontrol EKO’sunun takvimini hekim belirler. Yeni kapağın enfeksiyondan korunması için diş sağlığına dikkat etmek ve düzenli kardiyoloji kontrolüne gitmek önemlidir.
Kaynaklar
- Praz F, ve ark. 2025 ESC/EACTS Guidelines for the management of valvular heart disease. Eur Heart J. 2025;46:4635–4736. doi:10.1093/eurheartj/ehaf194
- ARTICA: TAVI hastalarında koroner revaskülarizasyon, hasta düzeyi meta-analiz. EuroPCR 2026 sunumu.
- Thyregod HGH, ve ark. Transcatheter or surgical aortic valve implantation: 10-year outcomes of the NOTION trial. Eur Heart J. 2024;45:1116–1124. doi:10.1093/eurheartj/ehae043
