Pacemaker (Kalp Pili) ve CRT (Kardiyak Resenkronizasyon Tedavisi), kalp ritim bozukluklarını tedavi etmek ve kalp fonksiyonlarını iyileştirmek amacıyla uygulanan cihaz implantasyonlarıdır. Bu cihazlar, kalbin düzgün bir şekilde atmasını sağlamak ve kalp yetmezliği tedavisinde etkili olmak için kullanılır.
Pacemaker İmplantasyonu
Pacemaker, kalbin normalden daha yavaş attığı durumlarda (bradikardi) devreye girer. Pacemaker cihazı, kalbin elektriksel sistemini taklit ederek kalbe zamanında uyarı gönderir ve normal kalp ritmini sürdürmesine yardımcı olur. Pacemaker implantasyonu, genellikle kasık bölgesinden veya köprücük kemiği altından damar yoluyla yapılır. Bu işlem, lokal anestezi altında minimal invaziv şekilde gerçekleştirilir ve hastalar genellikle kısa sürede taburcu edilir.
✔ Yavaş atan kalpte düzenli atışlar sağlar ve hastaların semptomlarını ortadan kaldırır.
✔ Hayatı tehdit eden ritim bozukluklarına karşı korunma sağlar.
CRT (Kardiyak Resenkronizasyon Tedavisi) İmplantasyonu
CRT, özellikle kalp yetmezliği olan ve sol ventrikülünün doğru senkronize olmayan kasıldığı hastalar için önerilir. CRT cihazı, kalbin sağ ve sol karıncıkları arasındaki senkronizasyonu iyileştirerek kalp fonksiyonlarını artırır. Bu cihaz, daha güçlü bir kalp kasılması sağlamak için her iki karıncığına da elektriksel uyarılar gönderir. CRT cihazı genellikle pacemaker cihazına benzer şekilde yerleştirilir, ancak ek olarak sol ventriküle bir elektrot yerleştirilir.
✔ Kalp yetmezliği olan hastalarda kalp fonksiyonlarını iyileştirir ve semptomları azaltır.
✔ Yüksek başarı oranı ile kalp performansını artırır ve yaşam kalitesini iyileştirir.
Kalp Pili ve CRT Kimlere Uygulanır?
Kalp pili ve CRT farklı sorunlara çözüm getirir; bu yüzden aday hastalar da farklıdır. Avrupa Kardiyoloji Derneği’nin (ESC) 2021 kalp pili ve CRT kılavuzu, cihaz kararını belirtilerin ve ritim kayıtlarının birlikte değerlendirilmesine dayandırır.
- Kalp pili: Baş dönmesi, bayılma, halsizlik ya da eforda çabuk yorulmaya yol açan yavaş nabız (sinüs düğümü hastalığı), ileri derece veya tam kalp bloğu ve nabzı yavaş seyreden atriyal fibrilasyon. Tam kalp bloğunda belirti olmasa da kalp pili çoğu zaman gerekir.
- CRT: Uygun ilaç tedavisine rağmen belirtileri süren, kalbin pompa gücü (ejeksiyon fraksiyonu) %35 ve altına düşmüş, EKG’de geniş QRS ve özellikle sol dal bloğu görülen kalp yetmezliği hastaları.
- Pompa gücü düşük olup sürekli kalp pili uyarısına ihtiyaç duyacak hastalar: Yalnızca sağ karıncığın uyarılması bu hastalarda kalp yetmezliğini artırabileceği için CRT tercih edilebilir.
Kimlerde gerekmez? Sporcularda ya da uykuda görülen ve belirti vermeyen yavaş nabız kalp pili gerektirmez. Nabzı yavaşlatan bazı ilaçlar, tiroid hormonu düşüklüğü veya kandaki potasyum yüksekliği gibi geri döndürülebilir bir neden varsa önce bu düzeltilir. EKG’de QRS süresi dar olan kalp yetmezliği hastalarında ise CRT’den fayda beklenmez.
Tedavi Seçenekleri: Hangi Hastaya Kalp Pili, Hangisine CRT?
Yavaş nabızda ilk adım, belirtilerle ritim bozukluğu arasındaki bağın gösterilmesidir. Bu bağ EKG, ritim holteri ya da gerekirse daha uzun süreli kayıt cihazlarıyla kurulur. Neden geçici bir durumsa tedavi o nedene yöneliktir. Kalıcı bir iletim bozukluğunda ise kalıcı çözüm kalp pilidir; yavaş nabzı uzun süre güvenle hızlandıran bir ilaç yoktur.
Kalp yetmezliğinde CRT ilaç tedavisinin yerine geçmez, ona eklenir. Değerlendirmede şunlara bakılır: kalbin pompa gücü, QRS süresi ve dal bloğunun tipi, en az birkaç aylık uygun ilaç tedavisine rağmen belirtilerin sürüp sürmediği ve ritmin durumu. Ani kalp durması riski yüksek hastalarda CRT cihazına şok özelliği de eklenebilir (CRT-D). ICD ile kalp pili arasındaki fark da bu noktada ortaya çıkar: kalp pili yavaş ritmi düzeltir, ICD ise hayatı tehdit eden hızlı ritmi sonlandırır.
Cihazın tipi de hastaya göre seçilir: tek ya da çift elektrotlu kalp pili, kalbin kendi iletim sistemini doğrudan uyaran yöntemler ve seçilmiş hastalarda kasıktaki toplardamardan yerleştirilen elektrotsuz (kablosuz) kalp pilleri. Seçimde ritim bozukluğunun tipi, damar yapısı, enfeksiyon riski ve hastanın genel durumu belirleyicidir.
İşlem Sonrası Süreç
Hastalar çoğunlukla kısa bir gözlemden sonra taburcu edilir. İlk haftalarda cihazın takıldığı taraftaki kol omuz hizasının üzerine kaldırılmaz, ağır yük taşınmaz ve yara yeri kuru tutulur. Cihaz belirli aralıklarla kontrol edilir; bu kontrollerde pil durumu, elektrot ölçümleri ve kaydedilen ritim olayları değerlendirilir. Pil ömrü, uzaktan izlem ve kalp pili ile günlük yaşam konusundaki öneriler bu kontrollerde hastayla birlikte gözden geçirilir.
Riskler
Kalp pili ve CRT düşük riskli işlemler olsa da bazı sorunlar görülebilir: yara yerinde kanama ya da morarma, cihaz cebinde enfeksiyon, elektrotun yerinden oynaması, akciğer zarının zedelenmesi (pnömotoraks) ve nadiren kalp zarında sıvı birikmesi. CRT’de sol karıncık elektrotunun uygun bir damara yerleştirilememesi ya da bazı hastaların tedaviye beklenen yanıtı vermemesi de olasıdır. Yıllar içinde elektrotların geçtiği toplardamarda daralma gelişebilir; çoğu belirti vermez, kolda ya da yüzde şişlik yapanlarda santral venöz stent gibi kateter tedavileri değerlendirilir.
Sonuç olarak, pacemaker ve CRT implantasyonları, kalp ritmi bozuklukları ve kalp yetmezliği olan hastalar için etkili tedavi seçenekleri sunar. Bu cihazlar, hastaların yaşam kalitesini artırarak, kalp sağlığını düzeltmeye yardımcı olur.
Sık Sorulan Sorular
Açık bir ameliyat değildir. İşlem, köprücük kemiğinin altındaki deriye lokal anestezi uygulanarak açılan küçük bir kesiyle yapılır. Elektrotlar toplardamar yoluyla kalbe ilerletilir ve cihaz deri altına yerleştirilir. Genel anestezi çoğu zaman gerekmez; hasta işlem boyunca uyanıktır ve genellikle kısa bir gözlemden sonra taburcu edilir.
Klasik kalp pili, yavaşlayan ya da duraklayan kalbe zamanında elektrik uyarısı göndererek nabzı korur. CRT ise kalp yetmezliğinde sağ ve sol karıncığı aynı anda uyararak iki tarafın uyum içinde kasılmasını sağlar. Kalp pili ritim sorununu hedefler; CRT ritmin yanında kalbin pompalama verimini de artırmayı amaçlar.
Pil ömrü cihazın tipine ve kalbin uyarıya ne kadar sık ihtiyaç duyduğuna bağlıdır; çoğu kalp pilinde yıllarca sürer. CRT cihazları daha fazla enerji harcadığı için daha erken değişebilir. Pil durumu her kontrolde ölçülür. Pil azaldığında yalnızca cihaz değiştirilir; elektrotlar sağlam çalışıyorsa yerinde bırakılır.
Evet. Günlük kullanılan elektronik cihazların çoğu kalp pilini etkilemez. Cep telefonu cihazın hemen üzerindeki göğüs cebinde taşınmamalı, konuşurken karşı taraftaki kulak tercih edilebilir. Havalimanı güvenlik kontrolünde cihaz kartı gösterilir. MR çekilmesi gerekiyorsa önce cihazın ve elektrotların MR uyumlu olup olmadığı kontrol edilir.
