TAVI (Transkateter Aort Kapak İmplantasyonu), kalpteki aort kapak darlığı tedavisinde cerrahi yerine minimal invaziv bir yöntem olarak uygulanan ileri düzey bir girişimsel kardiyoloji işlemidir. Özellikle açık kalp ameliyatı için yüksek risk taşıyan hastalar için hayati bir alternatif sunar. Cerrahi kesi gerektirmeden, kasıktan veya başka bir damardan girilerek yapılan bu işlem, kalp kapağını değiştirmeyi mümkün kılar.
Aort Kapak Darlığı Nedir?
Aort kapak darlığı, kalpten çıkan ana atardamar olan aort ile kalbin sol karıncığı arasındaki kapağın kireçlenerek sertleşmesi sonucu daralmasıdır. Bu durum, kalbin vücuda yeterli kan pompalamasını engeller ve şu semptomlara yol açabilir:
- Göğüs ağrısı
- Nefes darlığı
- Çabuk yorulma
- Bayılma
- Kalp yetmezliği
Aort darlığı ilerledikçe yaşam kalitesi düşer ve tedavi edilmediğinde ölümcül olabilir.
TAVI Nedir?
TAVI (veya TAVR – Transcatheter Aortic Valve Replacement), vücuda büyük bir cerrahi kesi yapmadan uygulanan kapak değiştirme yöntemidir. Genellikle kasıktaki bir atardamar (femoral arter) yoluyla ilerletilen kateter aracılığıyla, yeni biyolojik kapak daralmış olan eski kapağın içine yerleştirilir ve orada genişletilerek çalışmaya başlar.
TAVI Kimlere Uygulanır?
TAVI, genellikle aşağıdaki hasta gruplarına uygulanır:
- Açık kalp ameliyatı için yüksek riskli yaşlı hastalar
- Kalp veya diğer organ hastalıkları nedeniyle cerrahiye uygun olmayan hastalar
- Cerrahi komplikasyon riski yüksek olan kişiler
- Daha az invaziv yöntem tercih eden uygun hastalar
Son yıllarda, cerrahiye uygun hastalarda da TAVI’nin bazı durumlarda tercih edilebildiği araştırmalarla gösterilmiştir.
Tedavi Seçenekleri: TAVI mi, Cerrahi Kapak Değişimi mi?
Ciddi aort darlığında ilaçlar kapağı açmaz; yalnızca nefes darlığı gibi şikâyetleri geçici olarak hafifletebilir. Şikâyet veren ciddi darlıkta kalıcı tedavi kapağın değiştirilmesidir. Bunun iki yolu vardır: açık kalp ameliyatıyla cerrahi kapak değişimi ve kateterle yapılan TAVI.
Seçimde şunlara bakılır: hastanın yaşı ve beklenen yaşam süresi, ameliyat riskini artıran kalp, akciğer ve böbrek hastalıkları ile kırılganlık, kapağın yapısı (örneğin doğuştan iki yaprakçıklı kapak), kasık damarlarının kateter geçişine uygunluğu ve aynı anda tedavi gerektiren koroner ya da başka bir kapak hastalığı.
Avrupa Kardiyoloji Derneği (ESC) ve Avrupa Kalp ve Göğüs Cerrahisi Derneği’nin (EACTS) 2025 kapak kılavuzuna göre kapağı üç yaprakçıklı ve kasık damarları uygun olan 70 yaş ve üzerindeki hastalarda TAVI; daha genç hastalarda cerrahi kapak değişimi öne çıkar. Biyolojik kapakların ömrü sınırlı olduğu için genç hastalarda ileride yeniden girişim gerekebileceği de hesaba katılır. Karar kardiyolog ve kalp cerrahından oluşan kalp ekibiyle verilir.
TAVI’nin kimler için uygun olduğu, ekokardiyografi, bilgisayarlı tomografi ve koroner anjiyografinin birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir. Kalp damarlarında önemli bir darlık varsa bunun nasıl ve ne zaman tedavi edileceği de bu aşamada planlanır. İşlemden sonra kapak çevresinde anlamlı bir kaçak kalırsa paravalvüler kaçak kapatma ile tedavi edilebilir.
Kimlerde gerekmez? Hafif ve orta derecede aort darlığında girişim gerekmez; darlık ekokardiyografiyle düzenli izlenir. Ciddi darlığı olup şikâyeti bulunmayan hastalarda karar kalbin pompa gücüne, darlığın ilerleme hızına ve efor testindeki bulgulara göre verilir. Ağır ek hastalıkları nedeniyle işlemden yaşam kalitesi ya da süresi açısından fayda görmesi beklenmeyen hastalarda girişim yerine destek tedavisi tercih edilebilir.
TAVI İşlemi Nasıl Yapılır?
- Hazırlık: Hastaya genel anestezi ya da hafif sedasyon uygulanabilir. İşlem öncesi görüntüleme tetkikleri (BT, ekokardiyografi) yapılır.
- Kateter Yerleştirme: Genellikle kasıktaki femoral arterden girilir. Alternatif olarak subklavyen (köprücük altı) ya da transapikal (kalp ucundan) yollar da kullanılabilir.
- Yeni Kapak Yerleştirme: Kateter ucundaki yeni biyolojik kapak, hastanın daralmış kapağının içine konumlandırılır.
- Kapak Açılır: Balonla genişletilerek (veya kendiliğinden açılan yapısıyla) yeni kapak yerleşir ve hemen çalışmaya başlar.
- Kateter Çekilir: İşlem tamamlandıktan sonra kateter çıkarılır, giriş bölgesine baskı uygulanır.
TAVI’nin Avantajları Nelerdir?
- Cerrahi kesi gerekmez
- Genel anestezi yerine lokal anestezi ile yapılabilir
- İyileşme süresi kısadır, hastanede kalış süresi azdır
- Kan kaybı ve enfeksiyon riski düşüktür
- Yaşlı hastalarda yaşam kalitesini hızla artırır
TAVI Sonrası İyileşme Süreci
TAVI işleminden sonra hastalar genellikle 1-3 gün içinde taburcu edilebilir. Tam iyileşme süresi birkaç haftayı bulabilir. Bu süreçte:
- Kan sulandırıcı ilaçlar kullanılır
- Düzenli kardiyoloji kontrolleri yapılır
- Kalp ritmi ve yeni kapağın işleyişi takip edilir
- Enfeksiyon riskine karşı dikkatli olunmalıdır
TAVI Kapakları Ne Kadar Süre Dayanır?
Biyolojik kapakların ömrü genellikle 10-15 yıl olarak bildirilir; TAVI kapaklarına ait veriler şimdilik yaklaşık 10 yıllık izlemi kapsıyor ve bu sürede cerrahi biyolojik kapaklara benzer bir dayanıklılık gösteriyor. Özellikle ileri yaştaki hastalar için bu süre, yaşam beklentisi ile uyumludur. Genç hastalarda ise daha dikkatli bir takip gerektirir.
Riskler ve Komplikasyonlar
Her tıbbi işlemde olduğu gibi TAVI’de de bazı riskler bulunabilir:
- Kanama
- Kalp ritim bozuklukları
- Kalp pili ihtiyacı
- İnme riski
- Damar zedelenmeleri
Ancak deneyimli merkezlerde bu komplikasyonların oranı oldukça düşüktür.
TAVI Sonrası Yaşam
TAVI işlemi, kalp yetersizliği ve aort kapak darlığı nedeniyle yaşam kalitesi düşen hastalar için önemli bir tedavi seçeneğidir; işlem sonrası nefes darlığı, göğüs ağrısı ve halsizlik gibi şikâyetler hızla düzelebilir. Doğru hasta seçimi, düzenli takip ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla işlem sonrası yaşam kalitesi önemli ölçüde artar.
TAVI (Transkateter Aort Kapak İmplantasyonu), aort kapak darlığının tedavisinde devrim niteliğinde, cerrahisiz ve konforlu bir çözümdür. Özellikle cerrahi riski yüksek olan yaşlı ve kronik hastalar için önemli bir tedavi seçeneğidir. Eğer sizde ya da yakınınızda aort kapak darlığı teşhisi varsa, TAVI hakkında detaylı bilgi almak için bir girişimsel kardiyoloji uzmanına başvurmak faydalı olacaktır.
Sık Sorulan Sorular
Avrupa kapak kılavuzu (ESC/EACTS 2025), kapağı üç yaprakçıklı ve kasık damarları kateter geçişine uygun olan 70 yaş ve üzerindeki hastalarda TAVI’yi öne çıkarır. Daha genç hastalarda cerrahi kapak değişimi standart seçenektir; ameliyat riski yüksekse TAVI bu yaşta da değerlendirilebilir. Karar, kardiyolog ve kalp cerrahının ortak değerlendirmesiyle verilir.
Darlığın derecesi ekokardiyografiyle ölçülür. Kapağın boyutu, aortun yapısı ve kasık damarlarının kateter geçişine uygunluğu bilgisayarlı tomografiyle değerlendirilir. Kalp damarlarının durumu için koroner anjiyografi ya da BT anjiyografi yapılır. Böbrek işlevi, akciğer durumu, olası enfeksiyon odakları ve genel sağlık da işlem planına dahil edilir.
Hayır. Aort darlığını geriletecek ya da ilerlemesini durduracak bir ilaç yoktur. İdrar söktürücüler gibi ilaçlar nefes darlığını geçici olarak hafifletebilir; tansiyon ve ritim sorunları da ilaçla kontrol edilir. Ancak şikâyet veren ciddi darlıkta kalıcı çözüm, kapağın cerrahi yöntemle ya da TAVI ile değiştirilmesidir.
