Septal ablasyon, hipertrofik obstrüktif kardiyomiyopati (HOCM) gibi kalp hastalıklarında, sol ventrikülün septum kısmının aşırı büyüyerek kan akışını engellemesi sonucu gelişen kan akışının bozulmasını tedavi etmek için uygulanan bir prosedürdür. Bu hastalıkta, kalbin sol ventrikülünde yer alan septum (sağ ve sol karıncığı ayıran duvar) kalınlaşarak, mitral kapağın düzgün kapanmasını engeller ve sol ventrikül çıkış yolunda tıkanıklık oluşturur.
Septal Ablasyon Nasıl Yapılır?
Septal ablasyon işlemi, kateter yoluyla gerçekleştirilir. Alkol enjekte edilerek sol ventrikül septumundaki kalınlaşmış bölgeye kontrollü bir şekilde hasar verilir, böylece kan akışını engelleyen dokular küçülür ve tıkanıklık azalır. Bu işlem, genellikle lokal anestezi altında minimal invaziv bir şekilde yapılır.
✔ Hastaların semptomlarını iyileştirir ve yaşam kalitesini artırır.
✔ Kalp yetmezliği, nefes darlığı ve göğüs ağrısı gibi şikayetleri azaltır.
✔ Açık kalp cerrahisine alternatif olarak düşük riskli bir yöntem sunar.
İşlem kasık ya da bilek atardamarından yapılan bir anjiyografiyle başlar. Kalınlaşmış duvar bölgesini besleyen küçük koroner dal belirlenir, ekokardiyografi eşliğinde doğru dal olduğu doğrulanır ve bu dala kontrollü miktarda alkol verilir. İşlem kalbin iletim sistemine yakın bir bölgede yapıldığı için ardından birkaç gün ritim izlemi yapılır.
Septal Ablasyon Kimlere Uygulanır, Kimlerde Gerekmez?
Hipertrofik kardiyomiyopatili hastaların hepsine girişim gerekmez. Septal ablasyon şu koşulların birlikte bulunduğu hastalarda düşünülür:
- Sol karıncık çıkış yolunda, dinlenirken ya da eforla ekokardiyografide ölçülen anlamlı bir basınç farkı (gradyan)
- Uygun ilaç tedavisine rağmen süren nefes darlığı, göğüs ağrısı ya da bayılma
- Kalınlaşmış duvarı besleyen ve alkol verilmeye uygun bir koroner dal
Kimlerde gerekmez? Tıkanma (obstrüksiyon) olmayan hipertrofik kardiyomiyopatide ve belirtileri ilaçla kontrol altına alınan hastalarda septal ablasyon yapılmaz; ilaç tedavisi ve düzenli izlem sürdürülür. Hastalığın ani kalp ölümü riski ayrıca değerlendirilir; bu, septal ablasyonun çözdüğü bir sorun değildir.
Tedavi Seçenekleri: İlaç, Septal Ablasyon ya da Miyektomi
Avrupa Kardiyoloji Derneği’nin (ESC) 2023 kardiyomiyopati kılavuzu tedaviye ilaçla başlanmasını önerir. İlk sırada kalbi yavaşlatan ve kasılmayı yumuşatan beta blokerler bulunur; uygun olmayan hastalarda bazı kalsiyum kanal blokerleri kullanılır. Kalp kasının aşırı kasılmasını azaltan kardiyak miyozin inhibitörleri, belirtileri süren hastalarda daha yeni bir ilaç seçeneğidir. Susuz kalmamak ve tıkanmayı artırabilen bazı damar genişletici ilaçlardan kaçınmak da tedavinin parçasıdır.
İlaçlara rağmen belirtiler sürüyorsa kalınlaşmış duvarı inceltmenin iki yolu vardır: kateterle yapılan septal (alkol) ablasyon ve açık kalp ameliyatıyla kalınlaşmış kasın çıkarılması (septal miyektomi). Değerlendirmede septumun kalınlığına, mitral kapakta ya da kapağı tutan kaslarda ameliyat gerektiren bir sorun olup olmadığına, eşlik eden koroner ya da kapak hastalığına, hastanın yaşına ve ameliyat riskine bakılır.
Ek bir kalp ameliyatı gerekiyorsa ya da septum çok kalınsa miyektomi; ileri yaştaki ve ameliyat riski yüksek hastalarda septal ablasyon öne çıkar. Kılavuz bu işlemlerin, hastalığa özel deneyimi olan ekiplerce yapılmasını önerir.
İşlem Sonrası ve Riskler
Alkolün etkilediği bölge haftalar içinde incelir; basınç farkındaki azalma bu nedenle zamanla belirginleşir ve kontrol ekokardiyografisiyle izlenir. En önemli risk kalbin iletim sisteminin etkilenmesidir; bazı hastalarda kalıcı kalp pili gerekebilir. Ritim bozuklukları, alkolün hedef dışı bir bölgeye ulaşması ve giriş yeri sorunları diğer risklerdir. Bazı hastalarda işlemin tekrarlanması gerekebilir.
Sonuç olarak, septal ablasyon, hipertrofik obstrüktif kardiyomiyopati gibi kalp hastalıkları için minimal invaziv bir tedavi seçeneği olup, kalp fonksiyonlarını iyileştirir ve hastaların yaşam kalitesini artırır.
Sık Sorulan Sorular
Septal ablasyon, hipertrofik obstrüktif kardiyomiyopatide kalınlaşan kalp duvarının (septum) kateterle inceltilmesidir. Duvarı besleyen küçük bir koroner dala kontrollü miktarda alkol verilir; bu bölgedeki kas zamanla incelir ve kanın kalpten çıkışını zorlaştıran tıkanma azalır. İşlem göğüs açılmadan, anjiyografiye benzer şekilde yapılır.
Her zaman değil ve bu karar işlemden hemen sonra verilmez. İşlemden sonra basınç farkı azalsa bile hastalığın kendisi devam eder; bu nedenle bazı ilaçların sürdürülmesi gerekebilir. İlaç tedavisindeki değişiklikler, kontrol ekokardiyografisinde ölçülen basınç farkına ve şikâyetlere göre hekim tarafından kademeli olarak yapılır; ilaçlar kendiliğinden kesilmez.
İkisi de kalınlaşmış duvarı inceltmeyi amaçlar. Miyektomi açık kalp ameliyatıdır; ek bir kalp ameliyatı gereken ya da septumu çok kalın olan hastalarda öne çıkar. Septal ablasyon göğüs açılmadan yapılır ve özellikle ameliyat riski yüksek hastalarda tercih edilir. Seçim kardiyolog ve kalp cerrahının birlikte değerlendirmesiyle yapılır.
Evet, çoğu zaman genetik bir hastalıktır ve aile bireylerinde de görülebilir. Bu nedenle tanı konan hastanın birinci derece yakınlarına EKG ve ekokardiyografiyle tarama önerilir; bazı ailelerde genetik test de yapılır. Hastalık her aile bireyinde aynı ağırlıkta seyretmez ve bazı taşıyıcılarda hiç ortaya çıkmayabilir.
