Mitral balon valvüloplasti, mitral kapak darlığını (mitral stenoz) tedavi etmek için minimal invaziv bir yöntemdir. Mitral kapak, kalbin sol kulakçığı (atrium) ile sol karıncığı (ventrikül) arasındaki kan akışını kontrol eder. Mitral stenoz durumunda, kapak darlığı nedeniyle kanın geçişi zorlaşır, bu da nefes darlığı, yorgunluk ve kalp yetmezliği gibi sorunlara yol açabilir.
Mitral Darlığı Neden Olur?
Mitral darlığının en sık nedeni çocukluk ya da gençlikte geçirilen akut romatizmal ateştir. Boğaz enfeksiyonundan sonra gelişen bu hastalık yıllar içinde kapak yaprakçıklarının kenarlarından birbirine yapışmasına ve kapağın daralmasına yol açar. İleri yaşta görülen ve kapağın tabanındaki kireçlenmeden kaynaklanan darlık ise farklı bir hastalıktır ve balon tedavisinden genellikle fayda görmez.
Mitral darlığına sık olarak atriyal fibrilasyon ve sol kulakçıkta pıhtı oluşumu eşlik eder; bu nedenle beyne pıhtı atma riski bu hastalarda yüksektir ve kan sulandırıcı tedavi önem kazanır.
Mitral Balon Valvüloplasti Nasıl Yapılır?
Mitral balon valvüloplasti, kateter aracılığıyla damar yoluyla yerleştirilen bir balonun mitral kapağa şişirilmesiyle gerçekleştirilir. Bu balon, kapakçığın daralmış kısmını genişleterek kan akışını artırır. İşlem genellikle femoral arter veya jugüler ven yoluyla yapılır ve genel anestezi altında gerçekleştirilir.
✔ Minimal invaziv olması sayesinde hasta daha hızlı iyileşir ve hastanede kalış süresi kısadır.
✔ Açık kalp ameliyatına gerek kalmadan, mitral stenozun tedavi edilmesini sağlar.
✔ Yüksek başarı oranı ve düşük komplikasyon riski ile tercih edilen bir tedavi yöntemidir.
İşlemden önce yemek borusundan yapılan ekokardiyografiyle (TEE) sol kulakçıkta pıhtı olup olmadığına bakılır; pıhtı varsa işlem yapılmaz. Kapağın yapısı ekokardiyografide puanlanır: yaprakçıkların hareketi, kalınlığı, kireçlenmesi ve kapağı tutan kirişlerin durumu, balonun ne kadar fayda sağlayacağını öngörmeye yardım eder. İşlem sırasında kapak alanı ve kaçak miktarı anlık olarak ölçülür.
Kimlere Uygulanır, Kimlerde Uygun Değildir?
Avrupa Kardiyoloji Derneği’nin (ESC) kapak hastalıkları kılavuzu, kapak alanı belirgin biçimde daralmış, şikâyeti olan ve kapak yapısı uygun mitral darlığı hastalarında balon valvüloplastiyi önerir. Şikâyeti olmayan hastalarda ise akciğer basıncının yükselmesi, yeni gelişen atriyal fibrilasyon ya da gebelik planı gibi durumlarda işlem gündeme gelebilir.
Uygun değildir: sol kulakçıkta pıhtı, orta ya da ileri derecede mitral kaçağı (yetersizlik), kapakta yaygın ve ağır kireçlenme, yaprakçık kenarlarında yapışma olmaması, ameliyat gerektiren başka bir kapak ya da koroner hastalığı. Hafif darlıkta ve şikâyeti olmayan hastada girişim gerekmez; ekokardiyografiyle düzenli izlem yapılır.
Tedavi Seçenekleri: İlaç, Balon ya da Ameliyat
İlaç tedavisi darlığı açmaz; şikâyetleri hafifletir. İdrar söktürücüler akciğerde biriken sıvıyı azaltır, nabzı yavaşlatan ilaçlar kalbin dolmasına zaman tanır. Atriyal fibrilasyonu olan ya da daha önce pıhtı atmış hastalarda kan sulandırıcı tedavi gerekir.
Kapak yapısı uygunsa balon valvüloplasti, ameliyata gerek bırakmadan kapak alanını genişletir ve ilk tercih olarak değerlendirilir. Kapak ağır biçimde kireçlenmişse, belirgin kaçak varsa ya da başka bir kalp ameliyatı gerekiyorsa cerrahi onarım ya da kapak değişimi daha uygundur. Ameliyat riski çok yüksek ve kapak yapısı ideal olmayan bazı hastalarda balon yine de bir seçenek olarak tartılabilir. Karar kardiyolog ve kalp cerrahının birlikte değerlendirmesiyle verilir.
Balon valvüloplasti, gebelikte şikâyeti artan mitral darlığında da seçilmiş hastalarda uygulanabilir. Mitral kapakta darlık yerine kaçak varsa tedavi farklıdır; ameliyat riski yüksek hastalarda kateterle mitral kapak onarımı değerlendirilir.
İşlem Sonrası ve Riskler
Hastalar genellikle kısa bir gözlemden sonra taburcu edilir. Kapağın açıklığı kontrol ekokardiyografileriyle izlenir; romatizmal hastalık zamanla ilerleyebildiği için yıllar içinde kapak yeniden daralabilir ve işlem tekrarlanabilir ya da ameliyat gerekebilir. Riskler arasında kapakta yeni ya da artan kaçak, kalp zarında sıvı birikmesi, kulakçıklar arası duvarda küçük bir açıklık kalması, inme ve giriş yeri sorunları bulunur.
Sonuç olarak, mitral balon valvüloplasti, mitral kapak darlığı olan hastalar için etkili ve güvenli bir tedavi seçeneğidir. Hastaların yaşam kalitesini artırır, cerrahi riskleri azaltır ve genellikle uzun süreli başarı sağlar.
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Göğüs açılmaz ve kalp durdurulmaz; işlem kasıktaki damardan ilerletilen bir kateterle yapılır. Kateterin ucundaki balon daralmış kapağın içinde şişirilerek birbirine yapışmış yaprakçıklar ayrılır ve kapak alanı genişler. İşlem bu yönüyle bir ameliyattan çok anjiyografiye benzer ve iyileşme süreci kısadır.
Daralabilir. Romatizmal kapak hastalığı süreklilik gösteren bir hastalık olduğundan yıllar içinde kapak yeniden daralabilir. Bu nedenle işlemden sonra da düzenli ekokardiyografi kontrolleri sürdürülür. Yeniden daralan kapakta yapı uygunsa işlem tekrarlanabilir; uygun değilse cerrahi tedavi değerlendirilir. Kontrol sıklığı darlığın derecesine göre hekim tarafından belirlenir.
Belirgin mitral darlığında gebelik kalbe ek yük bindirir ve şikâyetler artabilir. Bu nedenle gebelik planlayan kadınlarda darlığın derecesi önceden değerlendirilir; uygun hastalarda balon valvüloplasti gebelikten önce yapılabilir. Gebelik sırasında şikâyeti artan seçilmiş hastalarda da işlem uygulanabilir. Takip kardiyolog ve kadın doğum uzmanıyla birlikte yürütülür.
İlaçlar darlığı açmaz, yalnızca şikâyetleri hafifletir. Hafif darlıkta ve şikâyeti olmayan hastalarda ilaç ve düzenli izlem yeterli olabilir. Darlık belirginleşip nefes darlığı ya da çarpıntı gibi şikâyetler ortaya çıktığında kapağı açan bir tedavi, yani balon valvüloplasti ya da ameliyat gündeme gelir.
