LAA (Sol Atriyal Appendikül) kapatma, atrial fibrilasyon (AF) hastalarında inme riskini azaltmak amacıyla yapılan minimal invaziv bir girişimdir. Atrial fibrilasyon, kalbin üst odacıkları arasındaki koordinasyonsuz kasılmalar nedeniyle kanın kalbin sol kulakçığında (LAA) birikmesine yol açabilir. Bu kan birikimi, pıhtı oluşumuna zemin hazırlar ve pıhtıların beyne gitmesiyle inme riski artar.
LAA Kapatma Nasıl Yapılır?
LAA kapatma işlemi, kateter yoluyla sol atriyum içine yerleştirilen özel bir cihaz ile LAA’nın kapatılması işlemidir. Bu cihaz, pıhtı oluşumunu engelleyerek inme riskini azaltır. En yaygın kullanılan cihazlardan biri Watchman cihazıdır.
✔ Minimal invaziv bir işlem olup, genel anestezi gerektirmez ve hastalar genellikle işlem sonrası kısa süre içinde taburcu edilebilir.
✔ Açık kalp cerrahisi gerekmeden, atrial fibrilasyon hastalarında inme riski azaltılabilir.
✔ Kan sulandırıcı ilaçların kullanımını azaltmaya veya tamamen sonlandırmaya yardımcı olabilir.
İşlem kasıktaki toplardamardan girilerek yapılır. Kateter, kalbin iki kulakçığını ayıran duvardan geçirilerek sol kulakçığa ulaştırılır. Cihazın yeri ve boyutu yemek borusundan yapılan ekokardiyografi (TEE) ya da kalp içi ultrasonla belirlenir; doğru oturduğu doğrulandıktan sonra cihaz serbest bırakılır.
LAA Kapatma Kimlere Uygulanır?
Atriyal fibrilasyonda inmeyi önlemenin standart yolu ağızdan alınan kan sulandırıcılardır (oral antikoagülanlar). LAA kapatma bu ilaçların yerine her hastada düşünülen bir yöntem değildir. Avrupa Kardiyoloji Derneği’nin (ESC) 2024 atriyal fibrilasyon kılavuzu, uzun süreli kan sulandırıcı kullanamayan hastalarda inmeyi önlemek için kateterle LAA kapatmanın düşünülebileceğini belirtir. Tipik aday hastalar şunlardır:
- Kan sulandırıcı kullanırken beyin kanaması ya da ciddi mide-bağırsak kanaması geçirmiş olanlar
- Kanamaya yatkınlıkları nedeniyle uzun süreli kan sulandırıcı kullanımı sakıncalı bulunanlar
- Bu durumlardan birine ek olarak inme riski yüksek olan atriyal fibrilasyon hastaları
Kimlerde gerekmez? Kan sulandırıcıyı güvenle kullanabilen hastaların çoğunda ilaç tedavisi ilk seçenek olarak kalır. İnme riski düşük hastalarda ise ne kan sulandırıcıya ne de LAA kapatmaya gerek olmayabilir.
Tedavi Seçenekleri: Kan Sulandırıcı mı, LAA Kapatma mı?
Karar iki riskin tartılmasıyla verilir: inme riski ve kanama riski. İnme riski yaş, kalp yetmezliği, yüksek tansiyon, şeker hastalığı, daha önce geçirilmiş inme ve damar hastalığı gibi etkenlerden oluşan bir puanla (CHA₂DS₂-VA) hesaplanır. Kanama riski ise geçmiş kanamalar, böbrek ve karaciğer işlevi, kullanılan diğer ilaçlar ve düşme eğilimiyle değerlendirilir. Amaç, kalpte oluşan pıhtının beyne gitmesini en az kanama riskiyle önlemektir.
Kan sulandırıcı kullanabilen hastada doğrudan etkili yeni nesil ağızdan kan sulandırıcılar çoğu zaman ilk tercihtir. Kanama nedeniyle bu ilaçlar kullanılamıyorsa LAA kapatma inmeyi önlemek için bir seçenek olur. Başka bir nedenle kalp ameliyatı olacak atriyal fibrilasyonlu hastalarda sol kulakçık eki ameliyat sırasında cerrahi olarak da kapatılabilir. Ritim tedavisi (ilaç ya da ablasyon) ayrı bir karardır; ritim düzelse bile inme riski yüksek olan hastada inmeden korunma tedavisi sürdürülür.
İşlem Sonrası ve Riskler
İşlemden sonra cihazın yüzeyi vücudun kendi dokusuyla kaplanana kadar bir süre kan sulandırıcı ya da kan pulcuğu karşıtı ilaç kullanılır; ilaçların türü ve süresi hastanın kanama riskine göre belirlenir. Cihazın konumu ve çevresinde kaçak ya da pıhtı olup olmadığı, birkaç ay sonra yapılan TEE ya da BT ile kontrol edilir. Riskler arasında kalp zarında sıvı birikmesi, cihazın yerinden oynaması, cihaz üzerinde pıhtı oluşması, kanama ve nadiren inme bulunur.
Sonuç olarak, LAA kapatma, atrial fibrilasyonu olan hastalar için önemli bir tedavi seçeneği olup, inme riski yüksek hastalarda güvenli ve etkili bir çözüm sunar.
Sık Sorulan Sorular
Amaç çoğu hastada uzun süreli kan sulandırıcı ihtiyacını ortadan kaldırmaktır. Ancak işlemden sonraki ilk haftalarda ya da aylarda, cihazın yüzeyi dokuyla kaplanana kadar bir ilaç tedavisi gerekir. Kontrol görüntülemesi cihazın tam oturduğunu gösterdikten sonra ilaçlar hekimin planına göre azaltılır; bazı hastalarda tek ilaç sürdürülür.
LAA, sol kulakçığa bağlı, parmak biçiminde küçük bir cep yapısıdır. Atriyal fibrilasyonda kan bu cepte yavaşlar ve kalpte oluşan pıhtıların büyük bölümü burada gelişir. Cebin kapatılması kalbin pompa işlevini anlamlı biçimde etkilemez; amaç pıhtının oluştuğu bölgeyi kan dolaşımından ayırarak inme riskini azaltmaktır.
Hayır. LAA kapatma ritim bozukluğunu düzeltmez; yalnızca atriyal fibrilasyona bağlı inme riskini azaltmayı hedefler. Çarpıntı ya da nefes darlığı gibi şikâyetler için ritim veya hız kontrolü tedavisi (ilaç ya da ablasyon) ayrıca planlanır. İki tedavi birbirinin yerine geçmez; gerektiğinde birlikte uygulanır.
Kalpte hâlihazırda pıhtı bulunan, kulakçık yapısı cihaz yerleştirmeye elverişli olmayan ya da başka bir nedenle zaten kan sulandırıcı kullanması gereken hastalar (örneğin mekanik kalp kapağı veya derin ven trombozu olanlar) bu işlem için uygun değildir. Uygunluk, işlem öncesinde TEE ya da BT ile yapılan görüntülemeyle belirlenir.
