Gençlerde Ani Kalp Krizi: İlk Müdahale Nasıl Olmalı?
Gençlerde ani kalp krizi, artık yalnızca ileri yaşların sorunu olmaktan çıkmış; 20’li ve 30’lu yaşlardaki bireyleri, hatta daha küçük yaştakileri tehdit eden bir sağlık sorunu haline gelmiştir. Amerikan Kalp Derneği (AHA), 40 yaş altındaki bireylerde kalp hastalığına bağlı hastane başvurularının 2018’den bu yana her yıl yaklaşık yüzde 2 oranında arttığını bildirmektedir. Akşam gazetesine konuşan Girişimsel Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Mehmet Vefik Yazıcıoğlu, gençlerde kalp krizinin neden bu kadar ani ve ağır seyrettiğini, hangi belirtilerin önemli olduğunu ve doğru ilk müdahalenin nasıl yapılması gerektiğini anlattı.
Gençlerde kalp krizinin neden arttığı, hangi risk faktörlerinin öne çıktığı ve korunma yolları ayrı bir yazıda ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Buradaki konu ise daha dar ve daha acildir: kriz anında ilk dakikalarda ne yapılmalı?
Hangi belirtiler önemli?
Kalp krizi her zaman filmlerdeki gibi aniden yere yığılma şeklinde olmaz. En tipik belirti, göğsün ortasında, göğüs kemiğinin arkasında hissedilen baskı, sıkışma ya da yanma tarzı bir ağrıdır. Bu ağrı sol kola, omuza, boyna, çeneye, sırta ve hatta mideye yayılabilir. Ağrıya eşlik eden ya da tek başına ortaya çıkan ani nefes darlığı, soğuk terleme, yoğun sıkıntı hissi, ani baş dönmesi ve bayılma da önemli uyarı işaretleridir. Bu belirtiler fark edildiğinde vakit kaybetmeden 112 aranmalıdır.
İlk müdahale: zaman, kalp kası demektir
Kalp krizinde belirleyici ilke, geçen her dakikanın kalp kasından geri dönüşsüz kayıp anlamına gelmesidir; bu nedenle ilk müdahalenin doğru ve hızlı olması yaşamsaldır. Birinin kalp krizi geçirdiğinden şüphelenildiğinde ilk adım hemen 112’yi aramaktır. Hasta oturur ya da yarı oturur pozisyona alınmalı; kravat, yaka ve kemer gibi nefesi zorlaştıran giysiler gevşetilmeli; ortam havalandırılmalıdır. Tüm bu adımlar 112 yönlendirmesi eşliğinde uygulanmalı, ilaç kullanımı konusunda da telefondaki ekibin talimatı esas alınmalıdır.
Kaçınılması gereken hatalar
İlk müdahale kadar, yapılmaması gerekenleri bilmek de önemlidir. Hasta kendi aracını kullanmamalı veya özel araçla hastaneye götürülmemelidir; çünkü yolda gelişebilecek bir ritim bozukluğuna ancak ambulanstaki ekip ve cihazlar müdahale edebilir. Hasta yürütülmemeli, merdiven çıkarılmamalıdır. Sosyal medyada yayılan “öksürerek kendini kurtarma” bilgisi yanlıştır; bu uygulama yalnızca hastanede, doktor gözetiminde geçerlidir. Hastaya su veya yiyecek verilmemeli, tansiyonu bilinmeden dil altı hap kesinlikle kullanılmamalıdır.
Bilinç kaybında ne yapılmalı?
Hasta aniden bilincini kaybeder, nefesi durur ya da düzensiz ve hırıltılı bir solunum başlarsa kalp durması gelişmiş olabilir. Böyle bir durumda vakit kaybetmeden temel yaşam desteğine, yani kalp masajına başlanmalıdır. Bu konuda eğitimi olmayanlar, 112 komuta merkezindeki doktorun telefonla vereceği talimatları izleyerek ambulans gelene kadar göğüs basısına devam etmelidir.
“Toplumdaki en büyük yanılgılardan biri, gençlerin kalbinin güçlü olduğu ve kriz anında dayanabileceği düşüncesidir. Aksine, genç yaşta geçirilen kalp krizleri genellikle daha ölümcül seyredebilir.”
— Prof. Dr. M. Vefik Yazıcıoğlu, Girişimsel Kardiyoloji Uzmanı
