EVAR (Endovasküler Aort Anevrizması Onarımı) ve TEVAR (Torasik Endovasküler Aort Onarımı), aort damarındaki genişleme (anevrizma) veya yırtık (diseksiyon) gibi hayati risk taşıyan durumların cerrahi kesi yapılmadan tedavi edilmesini sağlayan minimal invaziv girişimlerdir. Bu yöntemler, özellikle klasik açık cerrahinin riskli olduğu hastalarda büyük bir avantaj sunar.
Aort Nedir ve Neden Önemlidir?
Aort, kalpten çıkan ve tüm vücuda oksijenli kanı taşıyan en büyük atardamardır. Aort duvarında meydana gelen genişlemeler (anevrizmalar) veya yırtılmalar (diseksiyonlar), hayati tehlike yaratabilir. Bu durumlar genellikle yaşla birlikte veya hipertansiyon, damar sertliği gibi hastalıklarla birlikte ortaya çıkar.
EVAR Nedir?
EVAR (Endovascular Aneurysm Repair), karın bölgesindeki aort anevrizmalarının tedavisinde kullanılan bir yöntemdir. Kasık bölgesinden girilen kateter yardımıyla damarın içine yerleştirilen özel stent-greftler sayesinde, anevrizmanın bulunduğu bölge yalıtılır ve patlama riski ortadan kaldırılır.
EVAR’ın Uygulandığı Durumlar:
- Abdominal aort anevrizması (karın bölgesindeki aort genişlemesi)
- Anevrizma çapının 5,5 cm’yi aşması
- Rüptür (patlama) riski olan aort yapıları
- Açık cerrahiye uygun olmayan ya da riskli hastalar
TEVAR Nedir?
TEVAR (Thoracic Endovascular Aortic Repair), göğüs bölgesindeki aort hastalıklarının tedavisinde kullanılır. Yine kasıktan girilerek, torasik (göğüs bölgesi) aorttaki anevrizma ya da diseksiyon bölgesi stent-greft ile desteklenir.
TEVAR’ın Uygulandığı Durumlar:
- Torasik aort anevrizması
- Aort diseksiyonu (yırtığı)
- Travmatik aort yaralanmaları
- Aort ülserleri
- Cerrahi riskin yüksek olduğu göğüs hastaları
EVAR-TEVAR Nasıl Uygulanır?
- Hazırlık: İşlem öncesinde detaylı görüntüleme (BT anjiyografi) ile aort yapısı değerlendirilir.
- Kateter Girişi: Genellikle her iki kasıktan girilerek kateterler yerleştirilir.
- Stent-Greft Yerleşimi: Uygun ölçülerdeki greft, röntgen eşliğinde anevrizma ya da yırtık bölgesine yerleştirilir.
- Kaplama ve İzolasyon: Greft açıldığında anevrizmalı bölge kan akımından yalıtılır.
- İşlem Sonu: Kanama kontrolü sağlanır, giriş yerleri kapatılır.
EVAR-TEVAR Avantajları Nelerdir?
- Açık cerrahiye göre daha az invazivdir
- Genel anestezi gerektirmeyebilir
- Kan kaybı ve enfeksiyon riski düşüktür
- Yoğun bakım ihtiyacı ve hastanede kalış süresi kısadır
- Yaşlı ve yüksek riskli hastalar için daha güvenlidir
EVAR-TEVAR Sonrası Yaşam
İşlem sonrası hastalar genellikle birkaç gün içinde taburcu edilir. Ancak yaşam boyu takip gereklidir:
- Düzenli görüntüleme ile greftin pozisyonu kontrol edilir
- Kan basıncı kontrolü önemlidir
- Sigara bırakılmalı, sağlıklı yaşam tarzı benimsenmelidir
- İlaç tedavisine dikkat edilmelidir
Riskler Var mı?
Her tıbbi girişimde olduğu gibi EVAR–TEVAR işlemlerinde de bazı riskler söz konusudur:
- Stent yer değiştirmesi
- Sızıntı (endoleak)
- Giriş yeri komplikasyonları
- Nadiren tekrar müdahale gereksinimi
Ancak bu riskler, deneyimli merkezlerde ve uygun hasta seçiminde oldukça düşüktür.
Kimler İçin Uygundur?
- Cerrahiye uygun olmayan ileri yaşlı bireyler
- Akut aort diseksiyonu geçiren hastalar
- Abdominal ya da torasik aort anevrizması saptananlar
- Travmatik aort yırtıkları olan bireyler
EVAR–TEVAR girişimleri, aort damarındaki ciddi sorunların tedavisinde büyük bir devrim yaratmıştır. Açık cerrahinin risklerini taşımadan, güvenli ve etkili bir çözüm sunan bu yöntemler sayesinde birçok hasta konforlu bir şekilde sağlığına kavuşabilmektedir. Aort hastalıkları erken tanı ve doğru müdahale ile yaşam süresini uzatabilir. Şüpheli durumlarda mutlaka bir kardiyovasküler cerrahi veya girişimsel kardiyoloji uzmanına başvurulmalıdır.
